Dagliang Pantaboy ng Atangya at Iba pang mga Lumilipad na Insekto sa Sakahan

January 16, 2023

by MASIPAG National Office

Farmers developed and Adopted Technologies (FDAT) mula kay Lanilo S. Morales NG Samahang Magbubukid Manggagawa para sa Kabuhayan, Kaunlaran (SMMKK) – Quezon Province

Ang Sitio Maruhi, ¬Brgy. Pinagbayanan, Pagbilao, Quezon ay isang barangay na malapit sa baybaying dagat ng Pagbilao. Ito ay may kabuuang humigit-kumulang na 35 ektaryang palayan, at 10 ektaryang taniman ng gulay. Karaniwan ay sahod-ulan ang taniman ng palay kaya’t nakapagtatanim lamang ng palay tuwing buwan ng Hulyo hanggang Nobyembre.

Sa panahon ng tag-ulan ay mas madalas ang pananalasa ng mga lumilipad na insekto. Pangunahing umaatake ang mga atangya (rice bug) na nakapagpapahirap o nagiging balakid upang bumutil nang maayos ang mga pananim na palay at gulay. Kung gagamit naman ng mga kemikal na pestisidyo, bukod sa magastos, ito ay nakasisira pa ng kalusugan ng tao at ng kapaligiran. Lalo’t higit ay nawawala ang balanse ng mga ekosistema at laksang buhay sa paligid ng sakahan na siyang nagpapalala ng pagdami ng mga mapanirang kulisap at pag-unti ng mga kaibigang kulisap. Bukod pa rito ay nararamdaman ng mga magsasaka ang masamang epekto ng mga kemikal na input sa produksyon sa kanilang kalusugan. Ang ilan ay humina ang baga, naging anemic, nagkaroon ng mga sakit sa bato at atay, sakit sa balat, at higit na nagpahina ng kanilang resistensya.

Hakbang sa paggamit ng inobasyon

  1. Kumuha ng isang yapos (mas marami ay mas mainam) ng tuyong dahon ng niyog (palapa o kayakas) o kogon at sindihan. Kung maaari ay kumuha ng sariwang dahon upang mas maraming usok ang malikha.
  2. Ihaboy ito sa sakahan o taniman upang itaboy ang mga kulisap tuwing 4-5 ng umaga, o 6 ng hapon. Magsimula sa erya kung saan nanggagaling ang hangin. Gamitin ito ng pabalagbag.

Upang mas maging sigurado sa oras ng pagsasagawa nito, mainam na umikot muna sa taniman at obserbahan ang paglabas ng insekto.

Aktwal na benepisyo ng inobasyon

  1. Maaring gawin ng sinuman dahil simple lang ang pamamaraan at matatagpuan lang sa paligid ang materyales.
  2. Nakapagtataboy ng mga lumilipad na insekto nang walang gagastusin.
  3. Hindi gaanong naaapektuhan ang mga kaibigang kulisap, gagamba o mga predator na nakatira sa ilalim ng halaman.
  4. Nababawasan ang populasyon ng kaaway na kulisap.
  5. Napangangalagaan nang maayos ang mga bunga ng halaman.

Limitasyon ng inobasyon

  1. Hindi ito maisasagawa kung hindi sapat ang mga dahon na maaaring gamitin sa pagpapausok.
  2. Maaaring pagsimulan ng sunog kung mga tuyo ding materyales ang nasa sakahan.
  3. Maaari pa ring bumalik ang mga atangyang naitaboy.

Mga Rekomendasyon

  1. Pag-aralan kung papaano pa mapauunlad ang praktika para mas matagal ang gamit o serbisyo nito sa mga magsasaka.
  2. Maglunsad ng validation para sa mas malalim na pagkilala sa praktika.
  3. Promosyon upang ma-adapt pa ng ibang magsasaka upang makita ang mga kalakasan at kakulangan pa ng praktika para sa lalong pagpapaunlad nito.
  4. Pag-aralan ang paglikha ng kagamitan tulad ng smoker na siyang makatutulong at makasisigurong ligtas ang aplikasyon nito.